گاهی یک میوه خوشمزه، بدون اینکه بدانیم، باعث بدتر شدن اسهال میشود! اما نگران نباشید؛ با رعایت چند نکته ساده میتوانیم هم هیدراته بمانیم و هم از غذاهای آرامشبخش استفاده کنیم. این مقاله به شما میگوید چه میوهها و غذاهایی مناسباند، چه چیزهایی را باید محدود کنید و چطور علائم اسهال را کم کنید بدون اینکه غذای خود را محدود کنید.
پرتقال برای اسهال خوبه یا نه؟
پرتقال و میوههای اسیدی میتوانند اسهال را تشدید کنند. برای آرامش معده، موز و سیب پخته، برنج سفید، سیبزمینی و مرغ پخته بخورید و مایعات کافی بنوشید. از غذاهای چرب، سرخشده، ادویهدار و نوشیدنیهای شیرین و الکلی پرهیز کنید.
برای بهتر شدن اسهال چه کنیم؟
برای آرام کردن اسهال، یکی از مهمترین نکات هیدراته شدن بدن است. بدن در هنگام اسهال به سرعت مایعات زیادی را از دست میدهد و جبران آن بسیار ضروری است. نوشیدن مایعات بهویژه آب، نوشیدنیهای ورزشی یا سوپهای رقیق کمک میکند تا مایعات از دست رفته جبران شوند و از کمآبی بدن جلوگیری شود. علاوه بر مایعات، باید از غذاهایی استفاده کنید که سیستم گوارش را تحریک نکند و هضم راحتتری داشته باشند؛ غذاهایی با فیبر کم و هضم آسان که به دستگاه گوارش فشار نیاورند و به آرامش معده و به جبران کمآبی بدن کمک کرده و علائم اسهال را کاهش دهند. همچنین، برخی میوهها مانند پرتقال، گریپفروت و لیمو به دلیل خاصیت اسیدی خود میتوانند معده را تحریک کرده و باعث تشدید علائم شوند. بهتر است در این دوران از میوههایی استفاده کنید که فیبر کمتری دارند و هضم راحتتری دارند. در ادامه به طور مفصل به غذاهای مناسب و نامناسب برای اسهال پرداخته خواهد شد.
غذاهای مناسب برای اسهال
در دوران اسهال، انتخاب غذاهایی که فشار کمی به دستگاه گوارش وارد میکنند و هضم آسانی دارند بسیار مهم است. غذاهایی که به تسکین معده کمک میکنند و علائم اسهال را کاهش میدهند باید بهطور صحیح تهیه شوند.
- برنج سفید
برنج سفید یکی از بهترین گزینهها برای تسکین اسهال است، زیرا هضم آن آسان است و از تحریک دستگاه گوارش جلوگیری میکند. برای تهیهی برنج سفید، بهتر است از برنجهای نرم استفاده کنید و آن را با مقدار زیادی آب بپزید تا از خشک شدن آن جلوگیری شود. از افزودن روغن یا چاشنیهای اضافی باید خودداری کرد تا معده اذیت نشود. - سیبزمینی پخته
سیبزمینی یک غذای ساده و ملایم است که میتواند برای اسهال مفید باشد، بهویژه اگر بهصورت پخته و بدون افزودن کره یا چربیهای اضافی مصرف شود. سیبزمینیهای پخته را میتوان بهصورت آبپز یا بخارپز آماده کرد و از آنجا که فیبر کمتری نسبت به سبزیجات دیگر دارد، معده را تحریک نمیکند. - نان تست خشک
نان تست خشک بهخاطر هضم آسان و ویژگی ملایم بودنش گزینه خوبی برای افرادی است که درگیر اسهال هستند. برای تهیه نان تست خشک، کافی است نان سفید را در توستر یا روی گاز برشته کنید تا کاملاً خشک و سفت شود. از مصرف نانهای سبوسدار یا غلات کامل خودداری کنید، زیرا این نوع نانها فیبر بیشتری دارند و میتوانند معده را تحریک کنند. - مرغ پخته
مرغ پخته، بهویژه سینه مرغ بدون پوست، یکی از بهترین منابع پروتئین است که به راحتی هضم میشود. برای تهیهی مرغ پخته، بهتر است آن را بهصورت آبپز یا بخارپز آماده کنید و از افزودن ادویههای تند و چربیهای اضافی پرهیز کنید. این روش پخت باعث میشود که مرغ نرم و ملایم باشد و معده را اذیت نکند. - تخممرغ
تخممرغ یک منبع پروتئینی است که در دوران اسهال باید بهصورت ساده و پخته مصرف شود. تخممرغ آبپز یا تخممرغ عسلی گزینههای مناسبی هستند. از پخت تخممرغ بهصورت سرخشده باید پرهیز کرد، زیرا چربیهای اضافی ممکن است علائم اسهال را بدتر کنند. - سبزیجات پخته و نرم
سبزیجاتی مانند هویج و کدو تنبل که بهصورت پخته و نرم تهیه شوند، برای اسهال مناسب هستند. این سبزیجات باید کاملاً نرم شده و هضم شوند. برای این منظور، سبزیجات را به قطعات کوچک خرد کرده و در آب جوش بپزید تا بهطور کامل نرم شوند. از مصرف سبزیجات خام یا سبزیجاتی که فیبر بالایی دارند باید خودداری کرد، چون این نوع سبزیجات میتوانند معده را تحریک کرده و اسهال را بدتر کنند. - مایعات
در دوران اسهال، مایعات نقش بسیار مهمی دارند. بهویژه آب، سوپهای رقیق و نوشیدنیهای الکترولیتی به جبران مایعات از دست رفته بدن کمک میکنند. نوشیدنیهای الکترولیتی به حفظ سطح الکترولیتهای ضروری بدن کمک میکنند. از نوشیدنیهایی که کافئین دارند و یا قند فراوان دارند باید پرهیز کنید، زیرا این نوشیدنیها میتوانند دستگاه گوارش را تحریک کنند.
غذاهای نامناسب برای اسهال
در دوران اسهال، برخی غذاها میتوانند وضعیت شما را بدتر کنند و علائم را تشدید نمایند. به همین دلیل، دانستن چه چیزی برای میکروب معده بد است؟ به شما کمک میکند تا انتخابهای بهتری داشته باشید. این نوع غذاها به راحتی هضم نمیشوند و ممکن است علائم اسهال را شدیدتر کنند. باید از مصرف این غذاها خودداری کنید تا معدهتان آرامش بیشتری داشته باشد.
- غذاهای پرچرب و سرخشده
غذاهای چرب و سرخشده مانند غذاهای فست فودی، سیبزمینی سرخکرده و گوشتهای چرب به دلیل هضم سختتری که دارند، میتوانند باعث تحریک بیشتر معده و روده شوند. این غذاها به راحتی هضم نمیشوند و ممکن است علائم اسهال را شدیدتر کنند. - لبنیات
لبنیات مانند شیر، پنیر و ماست ممکن است مشکلاتی ایجاد کنند، زیرا بیشتر افراد در دوران اسهال نمیتوانند لاکتوز موجود در لبنیات را به درستی هضم کنند. این عدم هضم میتواند به تشدید اسهال، نفخ و درد شکمی منجر شود. - غذاهای ادویهدار و تند
غذاهای تند و پرادویه، مانند فلفل، سسهای تند یا ادویههای قوی، میتوانند معده و روده را تحریک کرده و باعث درد، سوزش و تشدید اسهال شوند. این نوع غذاها باید از رژیم غذایی در دوران اسهال حذف شوند. - میوهها و سبزیجات خام یا با فیبر بالا
در دوران اسهال، مصرف میوهها و سبزیجاتی که فیبر زیادی دارند یا خام هستند، میتواند معده و روده را تحریک کند و علائم را بدتر کند. فیبر محلول میتواند تا حدی آب روده را جذب کند و هضم را کند کند، اما فیبر غیرمحلول موجود در سبزیجات خام و میوههای با پوست، باعث ایجاد نفخ، گاز و حرکات شدید روده میشود. بهتر است در این دوران، سبزیجات و میوهها را پخته و نرم مصرف کنید و از انواع ملایم مانند هویج پخته، کدو و سیب پخته استفاده کنید تا دستگاه گوارش آرام شود و علائم کنترل شوند. - نوشیدنیهای کافئیندار
نوشیدنیهایی مانند قهوه و چای کافئیندار میتوانند رودهها را تحریک کنند و به تشدید اسهال کمک کنند. در این دوران باید مصرف کافئین محدود شود. - نوشیدنیهای حاوی الکل و قند زیاد
نوشیدنیهای الکلی و نوشابههای شیرین که حاوی قند زیاد هستند، میتوانند رودهها را تحریک کنند و علائم اسهال را بدتر کنند. علاوه بر این، قندهای موجود در این نوشیدنیها میتوانند جذب آب را در رودهها افزایش دهند و وضعیت را بدتر کنند.
با اجتناب از این غذاها و نوشیدنیها، میتوانید فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد کنید و علائم اسهال را کنترل نمایید.
توصیههای خاص برای کودکان و سالمندان در زمان اسهال
کودکان و سالمندان بیشتر در معرض خطر کمآبی و عوارض اسهال هستند. برای آنها لازم است:
- مایعات کافی و مناسب مصرف کنند، شامل محلولهای الکترولیتی یا سوپهای رقیق.
- نظارت دقیق بر علائم مانند کاهش ادرار، ضعف، تب یا خوابآلودگی انجام شود.
- غذای آنها باید ساده، ملایم و هضمشونده باشد و در صورت نیاز، وعدههای کوچک و مکرر ارائه شود.
- توجه به علائم شدید یا طولانیمدت ضروری است و در چنین شرایطی باید سریعاً مراقبت پزشکی دریافت کنند.
زمان مراجعه به پزشک
اگر اسهال بیش از چند روز طول بکشد، یا با علائمی مانند درد شدید شکم، خون در مدفوع، تب بالا یا علائم کمآبی شدید همراه باشد، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. حتی در مواردی که اسهال ناگهانی، شدید یا مکرر است و شما را ناتوان میکند، بهتر است به پزشک اطلاع دهید. برای نوزادان، کودکان خردسال، سالمندان یا افرادی که بیماری زمینهای دارند، توصیه میشود زودتر به پزشک مراجعه شود تا از کمآبی شدید یا عفونتهای جدی جلوگیری شود.
رژیم غذایی پس از بهبود اسهال
بعد از فروکش کردن اسهال، باید بازگشت به رژیم غذایی عادی تدریجی باشد:
- کربوهیدراتهای ساده: غذاهایی مانند برنج، سیبزمینی و نان نرم برای شروع مناسب هستند.
- پروتئینهای سبک: مرغ و ماهی بخارپز یا آبپز کمک میکنند تا بدن انرژی خود را بازیابی کند.
- سبزیجات و میوههای نرم: مانند هویج پخته و موز، که هضم راحتتری دارند.
- پروبیوتیکها و مکملها: مصرف ماست ساده یا مکملهای پروبیوتیک میتواند به بازسازی تعادل میکروبی روده کمک کند و خطر عود اسهال را کاهش دهد.
- شروع دوباره با فیبر بالا یا غذاهای چرب باید تدریجی باشد تا معده فرصت بازیابی داشته باشد.
نقش تغذیه در پیشگیری از اسهال
تغذیه مناسب میتواند از بروز اسهال جلوگیری کند یا شدت آن را کاهش دهد:
- افزایش تدریجی فیبر محلول: سبزیجات و میوههای پخته و موز رسیده به روده کمک میکنند تا عملکرد مناسبی داشته باشد.
- هیدراته ماندن دائم: نوشیدن آب و مایعات سالم حتی در دوران بدون اسهال، از کمآبی پیشگیری میکند.
- اجتناب از غذاهای تحریککننده: کاهش مصرف غذاهای سرخشده، چرب، شیرین و ادویهدار، روده را آرام نگه میدارد.
- رژیم متعادل و متنوع: حفظ تعادل بین کربوهیدرات، پروتئین و چربی سبک، و مصرف مرتب وعدههای کوچک، ریسک اسهال را پایین میآورد.
سخن نهایی
در دوران اسهال، انتخاب صحیح غذا و نوشیدنی میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. از میوهها و غذاهای ملایم استفاده کنید، مایعات کافی بنوشید و از خوراکیهای تحریککننده پرهیز کنید. با رعایت این نکات، بدن شما آرام میشود و علائم اسهال کاهش مییابد. همیشه به بدن خود گوش دهید و غذاهایی را انتخاب کنید که شما را راحت و هیدراته نگه میدارند.
