گاهی بدون اینکه واقعاً آب وارد گوش شده باشد، فرد احساس می‌کند داخل گوشش آب حرکت می‌کند یا هنگام تکان دادن سر، بلعیدن و خمیازه کشیدن صدایی شبیه قل‌قل، شرشر یا جابه‌جایی مایع می‌شنود. این حالت ممکن است فقط در یک گوش یا هر دو گوش ایجاد شود و گاهی با احساس کیپی، فشار یا خفه شنیدن صداها همراه است.
علت همیشه وجود آب در مجرای گوش نیست؛ تجمع مایع پشت پرده گوش، اختلال عملکرد شیپور استاش، جرم گوش و حتی تغییرات فشار نیز می‌توانند چنین حسی ایجاد کنند. اگر این وضعیت موقتی باشد معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد، اما ادامه‌دار شدن آن یا همراهی با کاهش شنوایی، درد، ترشح یا سرگیجه نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.
صدای آب در گوش نشانه چیست؟
وقتی فرد از صدای آب داخل گوش صحبت می‌کند، ممکن است چند حالت متفاوت را توصیف کند. بعضی افراد واقعاً بعد از حمام یا شنا مقداری آب در مجرای گوش دارند، در حالی که برخی دیگر بدون تماس با آب نیز احساس جابه‌جایی مایع می‌کنند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا منشأ مشکل می‌تواند در مجرای خارجی گوش یا در فضای پشت پرده گوش باشد.
از مهم‌ترین دلایل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- باقی ماندن آب بعد از حمام یا شنا
- تجمع مایع در گوش میانی
- اختلال عملکرد شیپور استاش
- سرماخوردگی و گرفتگی بینی
- حساسیت و آلرژی
- تجمع جرم گوش
- تغییر فشار هوا
- عفونت گوش در برخی افراد
۱. باقی ماندن آب داخل گوش بعد از حمام یا شنا
ساده‌ترین علت احساس حرکت مایع در گوش، باقی ماندن واقعی آب در مجرای گوش است.
آب ممکن است هنگام شنا، حمام یا شستن موها وارد مجرای خارجی گوش شود و مدتی در آن باقی بماند. در این حالت معمولاً فرد با تکان دادن سر احساس می‌کند آب جابه‌جا می‌شود.
نشانه‌های معمول عبارت‌اند از:
- احساس خیس بودن داخل گوش
- صدای حرکت آب هنگام تکان دادن سر
- کیپ شدن موقت گوش
- خفه شدن صداها
- احساس سنگینی در یک گوش
اگر آب برای مدت طولانی داخل مجرای گوش باقی بماند، محیط مرطوب می‌تواند احتمال التهاب یا عفونت گوش خارجی را افزایش دهد.
برای خارج شدن آب از گوش چه کنیم؟
ابتدا سر را به سمت گوش درگیر خم کنید و چند لحظه در همین وضعیت نگه دارید. کشیدن آرام لاله گوش در جهت‌های مختلف نیز ممکن است به خروج آب کمک کند.
خشک کردن قسمت بیرونی گوش با حوله کافی است. وارد کردن گوش‌پاک‌کن، دستمال یا اجسام دیگر به داخل مجرا توصیه نمی‌شود.
۲. مایع پشت پرده گوش
گاهی شخص مطمئن است آب وارد گوشش نشده، اما همچنان احساس مایع پشت پرده گوش دارد. در چنین شرایطی ممکن است مقداری مایع در گوش میانی تجمع پیدا کرده باشد.
گوش میانی فضایی در پشت پرده گوش است. اگر تخلیه طبیعی مایعات این قسمت مختل شود، مایع ممکن است برای مدتی در آن باقی بماند.
این وضعیت لزوماً با عفونت همراه نیست و حتی ممکن است بدون درد ایجاد شود. وجود مایع پشت پرده گوش می‌تواند حرکت طبیعی پرده گوش را محدود کرده و باعث خفه شنیدن صداها شود.
بیشتر بخوانید: آیا تکان خوردن مایع گوش خطرناک است؟
علائم مایع پشت پرده گوش چیست؟
ممکن است فرد علائم زیر را تجربه کند:
- احساس پری داخل گوش
- کیپ شدن گوش
- کاهش موقت شنوایی
- شنیدن صدای قل‌قل یا حرکت مایع
- صدای تق‌تق هنگام بلعیدن
- احساس فشار بدون درد
تشخیص قطعی این وضعیت معمولاً با معاینه پرده گوش انجام می‌شود.
۳. اختلال شیپور استاش
یکی از مهم‌ترین علت‌های احساس آب، فشار یا حرکت مایع داخل گوش، اختلال عملکرد شیپور استاش است.
شیپور استاش مجرایی باریک میان گوش میانی و قسمت پشت بینی و حلق است. این مجرا به تنظیم فشار داخل گوش و تخلیه مایعات گوش میانی کمک می‌کند.
اگر شیپور استاش به دلیل التهاب یا گرفتگی به‌درستی باز نشود، ممکن است فشار گوش تغییر کند یا مایع پشت پرده جمع شود.
علائم احتمالی شامل:
- احساس کیپی گوش
- شنیدن صداها به شکل خفه
- صدای تق‌تق یا کلیک
- احساس فشار
- وزوز
- احساس وجود مایع داخل گوش
سرماخوردگی و آلرژی از عواملی هستند که می‌توانند باعث اختلال عملکرد این مجرا شوند.
چرا هنگام تکان دادن سر صدای آب در گوش می‌آید؟
اگر فقط هنگام حرکت دادن سر صدایی شبیه جابه‌جایی مایع احساس می‌کنید، چند احتمال مطرح است.
اگر به‌تازگی حمام یا شنا کرده‌اید، احتمال باقی ماندن آب در مجرای خارجی بیشتر است. اما اگر هیچ آبی وارد گوش نشده باشد، احساس حرکت می‌تواند با وجود مایع در گوش میانی یا تغییرات فشار گوش مرتبط باشد.
تفاوت مهم این است که مایع گوش میانی پشت پرده گوش قرار دارد و با گوش‌پاک‌کن یا تلاش برای تخلیه مجرای خارجی خارج نمی‌شود.
۴. سرماخوردگی؛ علت شایع احساس مایع در گوش
بسیاری از افراد بعد از سرماخوردگی احساس می‌کنند گوششان کیپ شده یا داخل آن چیزی حرکت می‌کند.
علت معمولاً التهاب مسیرهای بینی و شیپور استاش است. با بسته شدن این مسیر، تهویه گوش میانی کاهش پیدا می‌کند و امکان تجمع مایع بیشتر می‌شود.
ممکن است علائم سرماخوردگی تقریباً تمام شده باشند اما احساس گرفتگی گوش چند روز بیشتر باقی بماند.
در این حالت فرد معمولاً هنگام:
- خمیازه کشیدن
- بلعیدن
- جویدن
- فین کردن
تغییراتی در فشار یا صدای گوش احساس می‌کند.
۵. آلرژی و حساسیت بینی
آلرژی نیز می‌تواند باعث التهاب و تورم بافت‌های داخل بینی شود. این التهاب گاهی عملکرد شیپور استاش را مختل می‌کند.
اگر احساس حرکت مایع داخل گوش همراه با موارد زیر ایجاد شده باشد، حساسیت می‌تواند یکی از علت‌های زمینه‌ای باشد:
- عطسه‌های مکرر
- آبریزش بینی
- گرفتگی بینی
- خارش بینی
- خارش یا اشک‌ریزش چشم
در این شرایط درمان مناسب آلرژی می‌تواند به کاهش گرفتگی گوش نیز کمک کند.
۶. جرم گوش و احساس آب در گوش
تجمع جرم گوش همیشه به شکل درد ظاهر نمی‌شود. گاهی فرد احساس می‌کند داخل گوشش آب وجود دارد یا صداها را مانند زمانی که زیر آب است می‌شنود.
همچنین اگر مقداری آب هنگام حمام وارد گوش شود، وجود جرم زیاد می‌تواند خروج آب را دشوارتر کند.
یکی از نشانه‌های احتمالی تجمع جرم این است که فرد علاوه بر احساس گرفتگی، کاهش شنوایی خفیف یا وزوز نیز داشته باشد.
آیا می‌توان با گوش‌پاک‌کن جرم را خارج کرد؟
گوش‌پاک‌کن معمولاً روش مناسبی برای تمیز کردن عمق گوش نیست. وارد کردن آن به داخل مجرا ممکن است جرم را بیشتر به سمت پرده گوش فشار دهد.
اگر احساس می‌کنید جرم عامل اصلی گرفتگی است، معاینه گوش مطمئن‌ترین راه برای تشخیص محسوب می‌شود.
۷. تغییر فشار هوا
گاهی احساس مایع داخل گوش در واقع ناشی از تغییر فشار گوش میانی است و مایعی وجود ندارد.
این حالت ممکن است هنگام:
- پرواز با هواپیما
- بالا رفتن از ارتفاع
- رانندگی در مناطق کوهستانی
- غواصی
- تغییر سریع ارتفاع
رخ دهد.
در این شرایط ممکن است گوش کیپ شود و هنگام بلعیدن یا خمیازه کشیدن صدای تق یا باز شدن گوش شنیده شود.
صدای قل‌قل در گوش هنگام قورت دادن چیست؟
اگر هنگام قورت دادن داخل گوش صدای قل‌قل، کلیک یا تق‌تق می‌شنوید، حرکت شیپور استاش می‌تواند یکی از علت‌ها باشد.
این مجرا هنگام بلعیدن برای مدت کوتاهی باز می‌شود تا فشار گوش میانی را تنظیم کند.
وقتی اطراف آن ملتهب یا گرفته باشد، باز و بسته شدن مجرا ممکن است بیشتر احساس یا شنیده شود.
چرا احساس می‌کنم داخل گوشم آب است ولی آبی وارد گوش نشده؟
این سؤال یکی از رایج‌ترین جست‌وجوهای مرتبط با این مشکل است.
اگر اخیراً شنا یا حمام نکرده‌اید اما حس آب در گوش دارید، احتمالاً موضوع به وجود آب در مجرای خارجی محدود نمی‌شود.
دلایل احتمالی عبارت‌اند از:
- مایع پشت پرده گوش
- اختلال شیپور استاش
- گرفتگی ناشی از سرماخوردگی
- حساسیت
- تجمع جرم
- تغییر فشار گوش
اگر این احساس همراه با کاهش شنوایی باشد یا بیش از چند روز ادامه پیدا کند، بهتر است گوش معاینه شود.
صدای آب در گوش بدون درد خطرناک است؟
در بیشتر موارد، وجود این علامت به‌تنهایی نشانه یک مشکل جدی نیست.
برای مثال، گرفتگی موقت شیپور استاش پس از سرماخوردگی یا باقی ماندن آب بعد از حمام معمولاً مشکل مهمی ایجاد نمی‌کند.
اما نبود درد به این معنا نیست که هر نوع مشکل گوش را می‌توان نادیده گرفت.
اگر هم‌زمان با احساس مایع، شنوایی به‌طور قابل توجهی کاهش پیدا کرده یا علائم دیگری ایجاد شده است، بهتر است علت بررسی شود.
تفاوت آب داخل گوش با مایع پشت پرده گوش چیست؟
این دو وضعیت با یکدیگر متفاوت‌اند.
آب داخل گوش در مجرای خارجی و قبل از پرده گوش قرار دارد و معمولاً پس از شنا یا حمام ایجاد می‌شود.
اما مایع پشت پرده گوش در گوش میانی قرار دارد و ممکن است در اثر اختلال شیپور استاش، سرماخوردگی یا مشکلات گوش میانی ایجاد شود.
بنابراین اگر واقعاً مایع پشت پرده وجود داشته باشد، تکان دادن سر یا استفاده از گوش‌پاک‌کن نمی‌تواند آن را خارج کند.
آیا مایع پشت پرده گوش خودبه‌خود از بین می‌رود؟
در بسیاری از موارد ممکن است با بهتر شدن عملکرد شیپور استاش، مایع به‌تدریج تخلیه شود.
اما مدت زمان بهبود برای همه افراد یکسان نیست. اگر گرفتگی، کاهش شنوایی یا احساس مایع ادامه‌دار باشد، پزشک ممکن است با معاینه گوش و در صورت نیاز آزمایش‌های شنوایی وضعیت گوش میانی را بررسی کند.
برای احساس حرکت مایع داخل گوش چه کار کنیم؟
اقدام مناسب کاملاً به علت بستگی دارد.
اگر مشکل بعد از حمام یا شنا شروع شده است:
- سر را به طرف گوش درگیر خم کنید.
- لاله گوش را آرام در جهت‌های مختلف حرکت دهید.
- بیرون گوش را با حوله خشک کنید.
- از وارد کردن اجسام به داخل گوش خودداری کنید.
اگر مشکل بعد از سرماخوردگی یا تغییر فشار ایجاد شده است، بلعیدن، خمیازه کشیدن یا جویدن آدامس می‌تواند در موارد خفیف به تنظیم فشار کمک کند.
چه کارهایی برای خارج کردن آب گوش خطرناک است؟
برخی روش‌های خانگی ممکن است باعث آسیب به گوش شوند.
وارد کردن گوش‌پاک‌کن به عمق گوش
این کار می‌تواند جرم را به قسمت‌های عمیق‌تر هل دهد یا پوست مجرا را تحریک کند.
استفاده از اجسام نوک‌تیز
سنجاق، کلید، خلال دندان و ابزارهای مشابه نباید داخل گوش قرار داده شوند.
ریختن خودسرانه مواد مختلف داخل گوش
اگر پارگی پرده گوش، لوله تهویه گوش، ترشح یا سابقه جراحی گوش وجود داشته باشد، استفاده خودسرانه از قطره‌های خشک‌کننده یا سایر مواد می‌تواند مناسب نباشد.
چه زمانی احساس مایع در گوش نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
اگر احساس حرکت یا صدای آب مدت کوتاهی بعد از حمام ایجاد شده و سریع برطرف شود، معمولاً مشکل مهمی وجود ندارد.
اما در شرایط زیر بهتر است برای بررسی اقدام کنید:
- احساس مایع چند روز یا بیشتر ادامه داشته باشد.
- شنوایی کاهش پیدا کرده باشد.
- گوش دائماً کیپ باشد.
- وزوز جدید ایجاد شده باشد.
- مشکل مرتب تکرار شود.
- از گوش ترشح خارج شود.
- درد گوش ایجاد شود.
- سرگیجه یا اختلال تعادل وجود داشته باشد.
اگر علائم مرتبط با اختلال شیپور استاش شدید باشند یا بیش از حدود دو هفته باقی بمانند، ارزیابی پزشکی توصیه می‌شود.
نتیجه‌گیری
اگر داخل گوشتان صدای آب یا حرکت مایع حس می‌کنید، اولین احتمال همیشه وجود واقعی آب نیست. باقی ماندن آب بعد از حمام و شنا، تجمع مایع پشت پرده گوش، اختلال عملکرد شیپور استاش، سرماخوردگی، آلرژی و جرم گوش از مهم‌ترین دلایل این احساس هستند.
زمان شروع علائم می‌تواند سرنخ خوبی باشد. اگر مشکل بلافاصله بعد از شنا ایجاد شده، باقی ماندن آب محتمل‌تر است؛ اما اگر بدون تماس با آب و بعد از سرماخوردگی احساس قل‌قل، فشار و کیپی ایجاد شده باشد، گوش میانی و شیپور استاش نیز باید در نظر گرفته شوند.
اگر این وضعیت مداوم است یا با کاهش شنوایی، درد، ترشح، سرگیجه یا گرفتگی طولانی‌مدت گوش همراه شده، بهتر است به جای دستکاری گوش، علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.
