این روزها در فضای مجازی زیاد میشنویم که فلان آدم «تابستون پرسن» است یا برعکس، «وینتر پرسن». این عبارت که ریشهاش از ترکیب کلمه انگلیسی person با نام فصلها گرفته شده، به افرادی اشاره دارد که یک فصل خاص را نسبت به بقیه فصلها ترجیح میدهند و حال و هوای روحیشان با آن فصل گره خورده است. اما آیا این موضوع فقط یک ترند شبکههای اجتماعی است یا واقعاً پایه علمی دارد؟ در این مقاله قرار است این پدیده را از زاویه روانشناسی و علوم اعصاب بررسی کنیم.
تابستون پرسن دقیقاً یعنی چی؟
تابستون پرسن به فردی گفته میشود که انرژی، خلق و خو و حتی سبک زندگیاش در فصل تابستان به بهترین شکل شکوفا میشود. این افراد معمولاً عاشق نور آفتاب، روزهای بلند، فعالیتهای بیرون از خانه و گرمای هوا هستند و در فصلهای سرد سال احساس کسلی و افت انرژی میکنند.
در مقابل، وینتر پرسنها کسانی هستند که فصل سرما، آرامش خانه، نوشیدنی گرم و هوای ابری برایشان لذتبخشتر است. این تقسیمبندی ساده به نظر میرسد، اما وقتی وارد جزئیات علمیاش میشویم، متوجه میشویم که ریشههای واقعی و قابل اندازهگیری دارد.
چرا این اصطلاح اینقدر محبوب شده؟
یکی از دلایل محبوبیت این اصطلاح، ساده و قابلفهم بودن آن است. آدمها همیشه دوست دارند خودشان را در قالب یک دستهبندی ساده تعریف کنند و «تابستون پرسن بودن» یک برچسب سریع و سرگرمکننده برای معرفی سلیقه فصلی است.
از طرف دیگر، شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام و تیکتاک با تولید محتوای مرتبط با این موضوع، باعث شدند این اصطلاح خیلی سریع بین کاربران فارسیزبان هم جا بیفتد.
نور خورشید و تاثیرش بر خلق و خو
یکی از مهمترین دلایل علمی پشت تابستون پرسن بودن، ارتباط مستقیم نور خورشید با تولید سروتونین در مغز است. سروتونین هورمونی است که احساس شادی و آرامش را در ما ایجاد میکند و میزان تولید آن با قرارگیری در معرض نور طبیعی افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل، افرادی که در تابستان بیشتر در معرض نور خورشید هستند، معمولاً سطح انرژی و شادی بالاتری را تجربه میکنند. این موضوع توضیح میدهد چرا خیلی از افراد در روزهای آفتابی احساس بهتری نسبت به روزهای ابری و کوتاه زمستان دارند.
اختلال عاطفی فصلی، نسخه علمیتر این ماجرا
در روانشناسی، پدیدهای به نام اختلال عاطفی فصلی وجود دارد که به تغییرات خلقی مرتبط با فصلهای سال اشاره میکند. اکثر افراد مبتلا به این اختلال، در فصل پاییز و زمستان دچار افت خلق، خستگی و بیانگیزگی میشوند و با شروع بهار و تابستان، حال روحیشان بهتر میشود.
این الگو دقیقاً همان چیزی است که پشت مفهوم تابستون پرسن قرار دارد. یعنی بخشی از این ترجیح فصلی، صرفاً سلیقه شخصی نیست، بلکه واکنش واقعی مغز و بدن به تغییرات نور و دما است.
ساعت بیولوژیک بدن و ارتباطش با فصلها
بدن انسان یک ساعت درونی به نام ریتم شبانهروزی دارد که با نور و تاریکی محیط تنظیم میشود. در تابستان که روزها بلندتر هستند، این ریتم میتواند باعث افزایش هوشیاری، انرژی بیشتر و حتی بهبود کیفیت خواب در برخی افراد شود.
برخی افراد به تغییرات نوری حساستر هستند و بدنشان سریعتر با افزایش نور تابستان هماهنگ میشود. همین حساسیت بیشتر میتواند دلیلی باشد که چرا بعضیها با ورود تابستان، انگار جان تازهای میگیرند.
نقش دمای هوا در احساس شادی و رضایت
عدهای از پژوهشگران معتقدند دمای هوا هم روی خلق و خو تاثیر میگذارد، البته این تاثیر برای همه یکسان نیست. برخی افراد در گرمای ملایم احساس آرامش و نشاط میکنند، در حالی که عدهای دیگر در همان شرایط احساس خستگی و بیحوصلگی دارند.
این تفاوت فردی نشان میدهد که تابستون پرسن بودن یک قاعده ثابت برای همه نیست، بلکه ترکیبی از ویژگیهای فیزیولوژیک، تجربههای گذشته و حتی خاطرات شخصی از فصل تابستان است.
چرا تو تابستون سردمه و یخ میزنم؟
خاطرات دوران کودکی و ارتباطش با علاقه به فصل تابستان
بخش بزرگی از علاقه ما به یک فصل خاص، ریشه در خاطرات دوران کودکی دارد. کسی که تعطیلات تابستانی پرخاطرهای داشته، احتمالاً ناخودآگاه تابستان را با احساس آزادی، بازی و شادی مرتبط میداند.
این ارتباط ذهنی آنقدر قوی است که حتی در بزرگسالی هم با شروع تابستان، همان حس خوب دوران کودکی دوباره زنده میشود. به همین دلیل، تابستون پرسن بودن فقط به فیزیولوژی بدن مربوط نمیشود، بلکه بخشی از هویت روانی و عاطفی فرد است.
آیا میشود تابستون پرسن نبود ولی از تابستان لذت برد؟
قطعاً بله. خیلی از افرادی که خودشان را وینتر پرسن میدانند، همچنان میتوانند بخشهایی از تابستان مثل سفر، شنا یا شبنشینیهای خنک را دوست داشته باشند. این دستهبندیها مطلق نیستند و بیشتر یک طیف هستند تا یک قانون سیاه و سفید.
تابستون پرسن بودن چه تاثیری روی سبک زندگی میگذارد؟
افرادی که خودشان را تابستون پرسن میدانند، معمولاً فعالیتهای بیرون از خانه، ورزشهای آبی، سفرهای کوتاه و برنامههای اجتماعی بیشتری در این فصل دارند. این سبک زندگی فعالتر میتواند به بهبود سلامت جسمی و روانی هم کمک کند.
از طرف دیگر، شناخت این ویژگی شخصیتی به خودت کمک میکند بهتر برنامهریزی کنی. اگر میدانی در تابستان انرژی بیشتری داری، میتوانی پروژههای مهمتر زندگیات را در همین فصل جلو ببری.
چطور از انرژی تابستانی نهایت استفاده را ببریم؟
برنامهریزی برای فعالیتهای بیرون از خانه در ساعات خنکتر روز، استفاده از نور طبیعی صبحگاهی برای شروع بهتر روز و حفظ تعادل بین فعالیت و استراحت، از راهکارهایی هستند که میتوانند تجربه تابستانیات را لذتبخشتر کنند.
مهم است که حتی اگر تابستون پرسن هستی، مراقب کمآبی بدن و گرمازدگی هم باشی، چون شور و شوق زیاد برای فعالیت در گرما گاهی باعث میشود نشانههای خطر را نادیده بگیری.
جمعبندی؛ تابستون پرسن بودن واقعی است یا فقط یک لیبل ترند؟
در نهایت باید گفت تابستون پرسن بودن نه یک خرافه بیپایه است و نه یک قانون علمی قطعی. بلکه ترکیبی است از واکنشهای واقعی مغز به نور و دما، خاطرات شخصی و سلیقه فردی. اگر با شروع تابستان احساس شادی و انرژی بیشتری میکنی، این حس کاملاً واقعی و قابل توضیح علمی است، و اگر برعکس این حس را داری، آن هم کاملاً طبیعی است. مهم این است که بشناسی چه فصلی برایت بهترین حال روحی را میسازد و زندگیات را حول همان نقاط قوت بچینی.
