دیدن اینکه نوزاد مرتب لب پایین خود را داخل دهان می‌برد، می‌مکد یا گاز می‌گیرد ممکن است برای والدین عجیب یا نگران‌کننده باشد. در بسیاری از موارد، این رفتار بخشی طبیعی از رشد نوزاد است و به مکیدن، آرام کردن خود، کشف دهان یا شروع دندان‌درآوردن ارتباط دارد.
نوزادان از ماه‌های ابتدایی زندگی از دهان برای شناخت محیط و دریافت محرک‌های حسی استفاده می‌کنند. به همین دلیل مکیدن لب، دست یا اشیای اطراف می‌تواند رفتاری طبیعی باشد. با این حال، اگر این رفتار با مشکل در شیر خوردن، زخم لب، اختلال در وزن‌گیری یا علائم غیرعادی دیگر همراه باشد، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود.
چرا نوزاد لبش را داخل دهان می‌برد؟
برای این رفتار معمولاً یک علت واحد وجود ندارد. نوزاد ممکن است لب خود را برای آرام شدن بمکد، در زمان گرسنگی حرکات مکیدن انجام دهد یا به دلیل ناراحتی لثه هنگام دندان‌درآوردن لبش را بجود.
در بیشتر نوزادان، این رفتار به‌تنهایی نشانه بیماری نیست.
۱. مکیدن لب برای آرام کردن خود
مکیدن یکی از رفتارهای طبیعی نوزاد از ابتدای زندگی است. بسیاری از نوزادان هنگام خستگی، خواب‌آلودگی یا بی‌قراری با انجام حرکات مکیدن آرام‌تر می‌شوند.
ممکن است نوزاد در این شرایط:
- لب پایینش را بمکد؛
- انگشت یا مشت خود را داخل دهان ببرد؛
- زبانش را حرکت دهد؛
- حرکات مکیدن بدون شیر خوردن انجام دهد.
اگر کودک به‌خوبی شیر می‌خورد و رشد طبیعی دارد، چنین رفتاری معمولاً نگران‌کننده نیست.
۲. گرسنگی
یکی دیگر از دلایل احتمالی، گرسنگی است.
نوزاد قبل از گریه کردن معمولاً نشانه‌های دیگری برای گرسنگی نشان می‌دهد. مکیدن لب و حرکت دادن دهان می‌تواند یکی از این نشانه‌ها باشد.
نشانه‌های دیگری که ممکن است همراه آن دیده شوند عبارت‌اند از:
- باز و بسته کردن دهان؛
- چرخاندن سر برای پیدا کردن سینه؛
- مکیدن دست؛
- بی‌قراری؛
- حرکت دادن زبان.
البته هر بار که نوزاد لبش را می‌مکد به این معنا نیست که گرسنه است. بعضی نوزادان حتی بعد از شیر خوردن نیز برای آرام شدن مکیدن را ادامه می‌دهند.
۳. دندان‌درآوردن
اگر نوزاد چند ماهه است و تمایل زیادی به جویدن پیدا کرده، ممکن است دندان‌درآوردن در این رفتار نقش داشته باشد.
هنگام رشد دندان‌ها، لثه ممکن است حساس یا ناراحت شود. کودک برای کاهش این حس، فشار دادن چیزی به لثه را ترجیح می‌دهد.
در این زمان ممکن است علاوه بر مکیدن یا جویدن لب، موارد زیر دیده شود:
- افزایش آب دهان؛
- قرار دادن مکرر دست داخل دهان؛
- جویدن اسباب‌بازی‌ها؛
- حساس شدن لثه؛
- بی‌قراری بیشتر از معمول.
مکیدن لب به‌تنهایی برای تشخیص دندان‌درآوردن کافی نیست، اما اگر این نشانه‌ها نیز وجود داشته باشند، احتمال آن بیشتر است.
۴. کشف دهان و رشد حسی
نوزادان بسیاری از چیزها را با دهان خود کشف می‌کنند.
برای یک نوزاد، لب، زبان و لثه‌ها بخشی از ابزار شناخت بدن و محیط هستند. به همین دلیل ممکن است کودک مدتی با لب پایین خود بازی کند، آن را داخل دهان ببرد یا بمکد.
این رفتار معمولاً بخشی طبیعی از رشد حسی و حرکتی محسوب می‌شود.
نوزاد ممکن است هم‌زمان:
- دست‌هایش را داخل دهان ببرد؛
- زبانش را بیرون بیاورد؛
- لب‌هایش را جمع کند؛
- اشیای ایمن اطراف را به دهان ببرد.
۵. شکل‌گیری یک عادت موقت
گاهی مکیدن لب به یک عادت تبدیل می‌شود.
ممکن است رفتار ابتدا هنگام گرسنگی یا دندان‌درآوردن شروع شده باشد و بعد کودک آن را در موقعیت‌های دیگری نیز تکرار کند.
برای مثال ممکن است نوزاد بیشتر:
- قبل از خواب؛
- هنگام خستگی؛
- در کالسکه؛
- بعد از گریه؛
- یا زمانی که سرگرمی خاصی ندارد
لبش را داخل دهان ببرد.
اگر این رفتار باعث آسیب به لب نشده و مشکل دیگری وجود ندارد، معمولاً نیازی به جلوگیری مداوم از آن نیست.
۶. هماهنگی طبیعی لب، زبان و فک
در ماه‌های ابتدایی زندگی، نوزاد هنوز در حال یادگیری کنترل و هماهنگی عضلات دهان است.
لب‌ها، زبان و فک برای شیر خوردن، بلعیدن و بعدها صحبت کردن نقش مهمی دارند. حرکات مختلف دهان می‌توانند بخشی از رشد طبیعی این هماهنگی باشند.
به همین دلیل بعضی حرکات دهانی که ممکن است از نگاه والدین عجیب به نظر برسند، در واقع بخشی از روند رشد کودک هستند.
۷. تحریک یا خشکی لب
گاهی نوزاد به دلیل وجود ناراحتی در لب، مرتب آن را لمس یا داخل دهان می‌برد.
آب دهان زیاد، هوای خشک یا تحریک پوست اطراف دهان می‌تواند باعث خشکی و حساس شدن لب شود.
بهتر است بررسی کنید آیا لب کودک:
- قرمز شده؛
- ترک خورده؛
- پوسته‌پوسته شده؛
- متورم است؛
- زخم یا خونریزی دارد.
اگر آسیب مداوم یا قابل‌توجه وجود دارد، بهتر است پزشک کودک را معاینه کند.
آیا داخل بردن لب نوزاد نشانه دندان‌درآوردن است؟
گاهی بله، اما همیشه نه.
اگر کودک علاوه بر این رفتار، اشیا را زیاد گاز می‌گیرد، آب دهانش افزایش یافته و لثه‌هایش حساس شده‌اند، دندان‌درآوردن می‌تواند علت محتمل‌تری باشد.
اما نباید علائمی مانند تب بالا، اسهال شدید یا بی‌حالی قابل‌توجه را صرفاً به دندان‌درآوردن نسبت داد.
آیا مکیدن لب پایین نوزاد نشانه گرسنگی است؟
ممکن است یکی از نشانه‌های گرسنگی باشد، به‌خصوص اگر همراه با جست‌وجوی سینه، مکیدن دست یا بی‌قراری دیده شود.
با این حال، مکیدن یک رفتار آرام‌بخش نیز هست. بنابراین بهتر است مجموعه نشانه‌های کودک را در نظر بگیرید و تنها بر اساس مکیدن لب تصمیم نگیرید.
آیا مکیدن لب پایین نوزاد خطرناک است؟
در بیشتر موارد خیر.
اگر نوزاد گهگاهی لب خود را می‌مکد و هیچ آسیب یا مشکل تغذیه‌ای ندارد، معمولاً جای نگرانی نیست.
اما مکیدن یا گاز گرفتن شدید ممکن است باعث:
- قرمزی لب؛
- خشکی؛
- ترک پوست؛
- زخم؛
- تورم؛
- تحریک مداوم پوست
شود.
پس از رویش دندان‌ها نیز گاز گرفتن شدید لب می‌تواند احتمال آسیب را افزایش دهد.
با نوزادی که مدام لبش را می‌خورد چه کار کنیم؟
اول از همه بررسی کنید کودک چه زمانی این رفتار را انجام می‌دهد.
اگر قبل از شیر خوردن اتفاق می‌افتد، نشانه‌های گرسنگی را بررسی کنید.
اگر کودک در سن دندان‌درآوردن است، می‌توان از دندان‌گیر مناسب سن استفاده کرد.
اگر رفتار بیشتر هنگام خواب‌آلودگی دیده می‌شود، احتمالاً کودک از مکیدن برای آرام کردن خودش استفاده می‌کند.
در بیشتر موارد نیازی نیست دائماً لب را از دهان کودک بیرون بیاورید یا او را از این رفتار منع کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
خودِ داخل بردن لب معمولاً مشکل مهمی نیست. آنچه اهمیت دارد، علائم همراه آن است.
بهتر است با پزشک اطفال مشورت کنید اگر:
- نوزاد خوب شیر نمی‌خورد؛
- وزن‌گیری مناسبی ندارد؛
- هنگام شیر خوردن مرتب سرفه یا خفه می‌شود؛
- لب یا داخل دهان زخم شده است؛
- تورم غیرعادی لب وجود دارد؛
- کودک هنگام مکیدن یا تغذیه درد دارد؛
- رفتار دهانی بسیار غیرعادی یا مداوم شده است؛
- کودک بی‌حال شده یا علائم بیماری دیگری دارد.
آیا باید جلوی مکیدن لب نوزاد را بگیریم؟
در بیشتر نوزادان نیازی به این کار نیست.
اگر مکیدن لب یک رفتار طبیعی و موقتی باشد، معمولاً با رشد کودک کمتر می‌شود. جلوگیری مداوم از این رفتار نیز ممکن است ضروری نباشد.
به‌جای آن، بهتر است ببینید آیا پشت این رفتار گرسنگی، دندان‌درآوردن، خستگی یا نیاز به آرام شدن وجود دارد.
جمع‌بندی؛ داخل بردن لب در نوزاد معمولاً طبیعی است
اگر نوزادتان مرتب لب پایینش را داخل دهان می‌برد یا می‌مکد، در بیشتر موارد این رفتار بخشی از رشد طبیعی اوست. گرسنگی، آرام کردن خود، دندان‌درآوردن، کنجکاوی حسی و شکل‌گیری یک عادت موقت از علت‌های رایج این رفتار هستند.
تا زمانی که نوزاد خوب شیر می‌خورد، وزن‌گیری طبیعی دارد و لب یا دهان او آسیب ندیده است، معمولاً جای نگرانی زیادی وجود ندارد.
اما اگر این رفتار همراه با مشکل تغذیه، اختلال وزن‌گیری، زخم یا تورم لب و علائم غیرعادی دیگر باشد، بهتر است علت توسط پزشک اطفال بررسی شود.
